gr301

【第3章】二面体群 \(D_5\)

\(\quad \)
home \(\quad \)

【3-1】 \(D_5\) における計算準備

【目的】二面体群 \(D_5\) の左正則表現行列を求めて、それを既約表現行列に分解してみる。その手順を示します。

もともと、二面体群 \(D_5\) は対称群 \(S_5\) の部分群として位置づけられます。下記の【表1】には、\(S_5\)の元として生成された120個の元のうち、その部分群である二面体群 \(D_5\) の 10個の元 \(\sigma_i\) と、その元の置換操作をあらわす2行表現を示しています。 従って【表1】の \(\sigma_i\) の番号 \(i\) は、対称群 \(S_5\) として発生した際の元の番号付けを意味するものです。 そこで、今後の議論の中ではこの \(\sigma_i\) の番号 \(i\) は無視してかまいません。

むしろ、【表1】の2行目の置換操作を表す2行表現と【表1】の3行目に示してある群代数\(\mathbb{C}[D_5]\) の元 \(g_i\) との対応の方が重要な意味を持ちます。

【表1】\(\mathbb{C}[D_5]\) の元の番号付け
\(D_5\) の元\(\sigma_{1}\)\(\sigma_{34}\)\(\sigma_{97}\)\(\sigma_{65}\)\(\sigma_{91}\)
2行表現\(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\1 & 2 & 3 & 4 & 5\end{pmatrix}\) \(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\2 & 3 & 4 & 5 & 1\end{pmatrix}\) \(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\5 & 1 & 2 & 3 & 4\end{pmatrix}\) \(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\3 & 4 & 5 & 1 & 2\end{pmatrix}\) \(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\4 & 5 & 1 & 2 & 3\end{pmatrix}\)
\(\mathbb{C}[D_5]\) の元\( g_{1}\)\( g_{2} \)\( g_{3} \)\( g_{4} \)\(g_{5} \)

\(D_5\) の元\(\sigma_{24}\)\(\sigma_{30}\)\(\sigma_{56}\)\(\sigma_{87}\)\(\sigma_{120}\)
2行表現\(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\1 & 5 & 4 & 3 & 2\end{pmatrix}\) \(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\2 & 1 & 5 & 4 & 3\end{pmatrix}\) \(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\3 & 2 & 1 & 5 & 4\end{pmatrix}\) \(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\4 & 3 & 2 & 1 & 5\end{pmatrix}\) \(\begin{pmatrix}1 & 2 & 3 & 4 & 5\\5 & 4 & 3 & 2 & 1\end{pmatrix}\)
\(\mathbb{C}[D_5]\) の元\( g_{6}\)\( g_{7} \)\( g_{8} \)\( g_{9} \)\(g_{10} \)


【表1】の2行表現の置換操作と、群代数\(\mathbb{C}[D_5]\) の元 \(g_i\) 元の対応をもとに、群代数\(\mathbb{C}[D_5]\) の元 \(g_i\) の積表を作成したのが【表2】です。 これ以降の群代数\(\mathbb{C}[D_5]\) の計算には、この積表をもとに計算を進めればよいことになります。

【表2】群代数\(\mathbb{C}[D_5]\) の元 の積表 \(g_i \times g_j=g_k\)
\( i \ \backslash \ j \)\( {g_1}\)\({g_2}\)\({g_3}\)\({g_4}\)\({g_5}\)\({g_6}\)\({g_7}\)\({g_8}\)\({g_9}\)\({g_{10}}\)
\( {g_1}\)\({g_1}\)\({g_2}\)\({g_3}\)\({g_4}\)\({g_5}\)\({g_6}\)\({g_7}\)\({g_8}\)\({g_9}\)\({g_{10}}\)
\( {g_2}\)\( {g_2}\)\({g_4}\)\({g_1}\)\({g_5}\)\({g_3}\)\({g_7}\)\({g_8}\)\({g_9}\)\({g_{10}}\)\({g_6}\)
\( {g_3}\)\( {g_3}\)\({g_1}\)\({g_5}\)\({g_2}\)\({g_4}\)\({g_{10}}\)\({g_6}\)\({g_7}\)\({g_8}\)\({g_9}\)
\( {g_4}\)\( {g_4}\)\({g_5}\)\({g_2}\)\({g_3}\)\({g_1}\)\({g_8}\)\({g_9}\)\({g_{10}}\)\({g_6}\)\({g_7}\)
\( {g_5}\)\( {g_5}\)\({g_3}\)\({g_4}\)\({g_1}\)\({g_2}\)\({g_9}\)\({g_{10}}\)\({g_6}\)\({g_7}\)\({g_8}\)
\( {g_6}\)\( {g_6}\)\({g_{10}}\)\({g_7}\)\({g_9}\)\({g_8}\)\({g_1}\)\({g_3}\)\({g_5}\)\({g_4}\)\({g_2}\)
\( {g_7}\)\( {g_7}\)\({g_6}\)\({g_8}\)\({g_{10}}\)\({g_9}\)\({g_2}\)\({g_1}\)\({g_3}\)\({g_5}\)\({g_4}\)
\( {g_8}\)\( {g_8}\)\({g_7}\)\({g_9}\)\({g_6}\)\({g_{10}}\)\({g_4}\)\({g_2}\)\({g_1}\)\({g_3}\)\({g_5}\)
\( {g_9}\)\( {g_9}\)\({g_8}\)\({g_{10}}\)\({g_7}\)\({g_6}\)\({g_5}\)\({g_4}\)\({g_2}\)\({g_1}\)\({g_3}\)
\( {g_{10}}\)\( {g_{10}}\)\({g_9}\)\({g_6}\)\({g_8}\)\({g_7}\)\({g_3}\)\({g_5}\)\({g_4}\)\({g_2}\)\({g_1}\)



【3-2】 \(D_5\) の左正則表現 \(L_i\)

\(\nextSection\)
群代数 \(\mathbb{C}[D_5]\) の元 \(x\) の左正則表現 \(x\) を計算する。
その為には、下式(2.1)に示すように \(x\) にから \(\mathbb{C}[D_5]\) の基底 \(\{g_1,g_2,...,g_{10}\}\) を順にかけて、 10個の基底で展開するような形式にします。

\begin{align} &x \cdot g_{i}=y_1g_1+y_2g_2+...+y_{10}g_{10} & &\rightarrow & &\mathbf{u}_{i}=[y_1,y_2,...,y_{10}] \\ &\qquad [i=1,2,...,10] & & & & \notag \\ \end{align}

具体例として \(x=g_4\) として、\(g_4\) の正則表現行列を求めてみる。式(2.1)を具体的に書くと式(2.2)となる。
最後に式(2.3)の様に10個の \(\mathbf{u}_{i}\) を縦ベクトルにして順に並べれば \(g_4\) の左正則表現行列 \(L_{4}\) を得る事が出来ます。

\begin{align} &\left\{ \begin{array}{l} x \cdot g_{1}=g_4 \cdot g_{1}=g_4 &\rightarrow & \mathbf{u}_{1}=[0,0,0,1,0,0,0,0,0,0] \\ x \cdot g_{2}=g_4 \cdot g_{2}=g_5 &\rightarrow & \mathbf{u}_{2}=[0,0,0,0,1,0,0,0,0,0] \\ x \cdot g_{3}=g_4 \cdot g_{3}=g_2 &\rightarrow & \mathbf{u}_{3}=[0,1,0,0,0,0,0,0,0,0] \\ x \cdot g_{4}=g_4 \cdot g_{4}=g_3 &\rightarrow & \mathbf{u}_{4}=[0,0,1,0,0,0,0,0,0,0] \\ x \cdot g_{5}=g_4 \cdot g_{5}=g_1 &\rightarrow & \mathbf{u}_{5}=[1,0,0,0,0,0,0,0,0,0] \\ x \cdot g_{6}=g_4 \cdot g_{6}=g_8 &\rightarrow & \mathbf{u}_{6}=[0,0,0,0,0,0,0,1,0,0] \\ x \cdot g_{7}=g_4 \cdot g_{7}=g_9 &\rightarrow & \mathbf{u}_{7}=[0,0,0,0,0,0,0,0,1,0]\\ x \cdot g_{8}=g_4 \cdot g_{8}=g_{10} &\rightarrow & \mathbf{u}_{8}=[0,0,0,0,0,0,0,0,0,1] \\ x \cdot g_{9}=g_4 \cdot g_{9}=g_6 &\rightarrow & \mathbf{u}_{9}=[0,0,0,0,0,1,0,0,0,0] \\ x \cdot g_{10}=g_4 \cdot g_{10}=g_7 &\rightarrow & \mathbf{u}_{10}=[0,0,0,0,0,0,1,0,0,0] \\ \end{array} \right.\\ \notag \\ & \qquad \Downarrow \notag \\ &L_{4}=[\mathbf{u}_{1}^T,\mathbf{u}_{2}^T,\mathbf{u}_{3}^T,\mathbf{u}_{4}^T,\mathbf{u}_{5}^T,\mathbf{u}_{6}^T,\mathbf{u}_{7}^T,\mathbf{u}_{8}^T,\mathbf{u}_{9}^T,\mathbf{u}_{10}^T] =\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\end{bmatrix} \\ \end{align}


手続き(2.2)(2.3)を \(\mathbb{C}[D_5]\) の基底 \(\{g_1,g_2,...,g_{10}\}\) に適用すると、全ての基底の左正則表現を 求める事が出来ます。

\begin{align} L_{1}&=\begin{bmatrix}1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\end{bmatrix} & L_{2}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\end{bmatrix} \\ \notag \\ L_{3}&=\begin{bmatrix}0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} & L_{4}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\end{bmatrix} \\ \notag \\ L_{5}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} & L_{6}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\ 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} \\ \notag \\ L_{7}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\ 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} & L_{8}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\ 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} \\ \notag \\ L_{9}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} & L_{10}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} \\ \end{align}




\(\quad \)
home \(\quad \)