gr101

【第1章】四元数群 \(Q_{8}\)

\(\quad \)
home \(\quad \)

【1-1】 \(Q_{8}\) における計算準備

【目的】四元数 \(Q_{8}\) の左正則表現行列を求めて、それを既約表現行列に分解してみる。その手順を示します。

まず、【表1】の第1行に、教科書で記述されている四元数の一般的な表記を挙げています。
しかし \(\mathbf{i}\) と純虚数の \(i\) は文字が非常に似ているので、ここでは間違いが無い様に、四元数の元を【表1】の 第2行目に示した \(\{\pm E, \pm I, \pm J, \pm K\}\) で示すことにする。

【表1】四元数 \(Q_{8}\) (Quaternion)と群代数 \(\mathbb{C}[Q_{8}]\) の対応
\(Q_{8}\) の元(一般)\(\mathbf{1}\)\(\mathbf{-1}\)\(\mathbf{i}\)\(\mathbf{-i}\)\(\mathbf{j}\)\(\mathbf{-j}\)\(\mathbf{k}\)\(\mathbf{-k}\)
\(Q_{8}\) の元 \(\{h_i\}\)\(E\)\(-E\)\(I\)\(-I\)\(J\)\(-J\)\(K\)\(-K\)
郡代数 \(\mathbb{C}[Q_{8}]\) の元\(g_{1}\)\(g_{2}\)\(g_{3}\)\(g_{4}\)\(g_{5}\)\(g_{6}\)\(g_{7}\)\(g_{8}\)

式(1.1)(1.2)には四元数の演算規則を挙げておきます。この規則に従って、 \(\{\pm E, \pm I, \pm J, \pm K\}\) の積表を【表2】に示します。

\begin{align} &\left\{ \begin{array}{l} &\mathbf{i}^2=\mathbf{j}^2=\mathbf{k}^2=\mathbf{-1} \\ &\mathbf{i} \cdot \mathbf{j}=-\mathbf{j} \cdot \mathbf{i}=\mathbf{k}, \quad \mathbf{j} \cdot \mathbf{k}=-\mathbf{k} \cdot \mathbf{j}=\mathbf{i}, \quad \mathbf{k} \cdot \mathbf{i}=-\mathbf{i} \cdot \mathbf{k}=\mathbf{j} \\ \end{array} \right.\\ \notag \\ & \qquad \Downarrow \notag \\ \notag \\ &\left\{ \begin{array}{l} &I^2=J^2=K^2=-E \\ & I \cdot J =- J \cdot I = K, \quad J \cdot K =- K \cdot J = I, \quad K \cdot I =- I \cdot K = J \\ \end{array} \right.\\ \end{align}
【表2】四元数 \(Q_{8}\) の元 \(h_i \cdot h_j=h_k\) の積表
\( i \backslash j \)\(E\)\(-E\)\(I\)\(-I\)\(J\)\(-J\)\(K\)\(-K\)
\( E\)\(E\)\(-E\)\(I\)\(-I\)\(J\)\(-J\)\(K\)\(-K\)
\( -E\)\(-E\)\(E\)\(-I\)\(I\)\(-J\)\(J\)\(-K\)\(K\)
\( I\)\(I\)\(-I\)\(-E\)\(E\)\(K\)\(-K\)\(-J\)\(J\)
\( -I\)\(-I\)\(I\)\(E\)\(-E\)\(-K\)\(K\)\(J\)\(-J\)
\( J\)\(J\)\(-J\)\(-K\)\(K\)\(-E\)\(E\)\(I\)\(-I\)
\( -J\)\(-J\)\(J\)\(K\)\(-K\)\(E\)\(-E\)\(-I\)\(I\)
\( K\)\(K\)\(-K\)\(J\)\(-J\)\(-I\)\(I\)\(-E\)\(E\)
\( -K\)\(-K\)\(K\)\(-J\)\(J\)\(I\)\(-I\)\(E\)\(-E\)

今後、正則表現行列や冪等元の行列を計算するために、四元数 \(Q_{8}\) の群代数元 \(\mathbb{C}[Q_{8}]\) を導入しますが、既に【表1】に 四元数 \(Q_{8}\) の元と、群代数元 \(\mathbb{C}[Q_{8}]\) の基底 \(\{g_1,g_2,..,g_8\}\) の対応表を載せてあります。
従って、基底 \(\{g_1,g_2,..,g_8\}\) の演算規則は、【表2】をそのまま対応表に従えば【表3】となります。

【表3】郡代数 \(\mathbb{C}[Q_{8}]\) の元 \(g_i \cdot g_j=g_k \) の積表
\( i \backslash j \)\(g_1\)\(g_2\)\(g_3\)\(g_4\)\(g_5\)\(g_6\)\(g_7\)\(g_8\)
\(g_1\)\(g_1\)\(g_2\)\(g_3\)\(g_4\)\(g_5\)\(g_6\)\(g_7\)\(g_8\)
\(g_2\)\(g_2\)\(g_1\)\(g_4\)\(g_3\)\(g_6\)\(g_5\)\(g_8\)\(g_7\)
\(g_3\)\(g_3\)\(g_4\)\(g_2\)\(g_1\)\(g_7\)\(g_8\)\(g_6\)\(g_5\)
\(g_4\)\(g_4\)\(g_3\)\(g_1\)\(g_2\)\(g_8\)\(g_7\)\(g_5\)\(g_6\)
\(g_5\)\(g_5\)\(g_6\)\(g_8\)\(g_7\)\(g_2\)\(g_1\)\(g_3\)\(g_4\)
\(g_6\)\(g_6\)\(g_5\)\(g_7\)\(g_8\)\(g_1\)\(g_2\)\(g_4\)\(g_3\)
\(g_7\)\(g_7\)\(g_8\)\(g_5\)\(g_6\)\(g_4\)\(g_3\)\(g_2\)\(g_1\)
\(g_8\)\(g_8\)\(g_7\)\(g_6\)\(g_5\)\(g_3\)\(g_4\)\(g_1\)\(g_2\)

【1-2】 \(Q_{8}\) の左正則表現 \(L_i\)

\(\nextSection\)
群代数 \(\mathbb{C}[Q_{8}]\) の元 \(x\) の左正則表現 \(x\) を計算する。
その為には、下式(2.1)に示すように \(x\) にから \(\mathbb{C}[Q_{8}]\) の基底 \(\{g_1,g_2,...,g_8\}\) を順にかけて、 8個の基底で展開するような形式にします。

\begin{align} &x \cdot g_{i}=y_1g_1+y_2g_2+...+y_8g_8 & &\rightarrow & &\mathbf{u}_{i}=[y_1,y_2,...,y_8] \\ &\qquad [i=1,2,...,8] & & & & \notag \\ \end{align}

具体例として \(x=g_4\) として、\(-I\) の正則表現行列を求めてみる。式(2.1)を具体的に書くと式(2.2)となる。
最後に式(2.3)の様に8個の \(\mathbf{u}_{i}\) を縦ベクトルにして順に並べれば \(g_4\) の左正則表現行列 \(L_{-I}=L_{g_4}\) を得る事が出来ます。

\begin{align} &\left\{ \begin{array}{l} x \cdot g_{1}=g_4 \cdot g_{1}=g_4 &\rightarrow & \mathbf{u}_{1}=[0,0,0,1,0,0,0,0] \\ x \cdot g_{2}=g_4 \cdot g_{2}=g_3 &\rightarrow & \mathbf{u}_{2}=[0,0,1,0,0,0,0,0]\\ x \cdot g_{3}=g_4 \cdot g_{3}=g_1 &\rightarrow & \mathbf{u}_{3}=[1,0,0,0,0,0,0,0] \\ x \cdot g_{4}=g_4 \cdot g_{4}=g_2 &\rightarrow & \mathbf{u}_{4}=[0,1,0,0,0,0,0,0] \\ x \cdot g_{5}=g_4 \cdot g_{5}=g_8 &\rightarrow & \mathbf{u}_{5}= [0,0,0,0,0,0,0,1]\\ x \cdot g_{6}=g_4 \cdot g_{6}=g_7 &\rightarrow & \mathbf{u}_{6}= [0,0,0,0,0,0,1,0]\\ x \cdot g_{7}=g_4 \cdot g_{7}=g_5 &\rightarrow & \mathbf{u}_{7}= [0,0,0,0,1,0,0,0]\\ x \cdot g_{8}=g_4 \cdot g_{8}=g_6 &\rightarrow & \mathbf{u}_{8}= [0,0,0,0,0,1,0,0]\\ \end{array} \right.\\ \notag \\ & \qquad \Downarrow \notag \\ &L_{(-I)}=L_{g_4}=[\mathbf{u}_{1}^T,\mathbf{u}_{2}^T,\mathbf{u}_{3}^T,\mathbf{u}_{4}^T,\mathbf{u}_{5}^T,\mathbf{u}_{6}^T] =\begin{bmatrix}0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} \\ \end{align}


手続き(2.2)(2.3)を \(\mathbb{C}[Q_{8}]\) の基底 \(\{g_1,g_2,...,g_8\}\) に適用すると、全ての基底の左正則表現を 求める事が出来ます。

\begin{align} L_{E}&=\begin{bmatrix}1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\end{bmatrix} & L_{-E}&=\begin{bmatrix}0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\end{bmatrix}\\ \notag \\ L_{I}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\end{bmatrix} & L_{-I}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} \\ \notag \\ L_{J}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\ 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} & L_{-J}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\ 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} \\ \notag \\ L_{K}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} & L_{-K}&=\begin{bmatrix}0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\0 & 1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\\1 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0\end{bmatrix} \\ \end{align}




\(\quad \)
home \(\quad \)